Inspiratie – Creatie – Participatie

Jan David Hanrath over creatieve concepten voor bibliotheken

Wanneer hij denkt aan bibliotheken, gaat het hart van Jan David Hanrath sneller kloppen. Sinds 2004 is Jan David werkzaam als zelfstandig architect. In de jaren daarvoor heeft hij ervaring opgedaan bij diverse architectenbureaus én was hij elf jaar actief in verschillende posities in de bibliotheekbranche van Nederland. Dat Jan David graag creatieve oplossingen zoekt blijkt wel uit zijn rol van Minister in het Ministerie van Verbeelding!  Annefleur vond een mooie lunchplek in Rotterdam en kwam nog veel meer te weten.

Jan David HanrathWaarom bibliotheken?

De interesse van Jan David in bibliotheken begon met een studentenbaan in de openbare bibliotheek van Den Haag. Later werd hij consultant voor een ICT Expertisecentrum voor openbare bibliotheken, waar hij verantwoordelijk was voor projecten zoals bibliotheek.nl, al@din, Zoek en Boek en de Nationale Bibliotheekkaart.

Zijn interesse is nooit meer verdwenen. “Bibliotheken waren vroeger een stand alone, tegenwoordig zoeken zij steeds meer de samenwerking met andere partijen. Net als andere maatschappelijke instellingen, moeten bibliotheken hun eigen meerwaarde opnieuw definiëren.” Jan David werkt met veel enthousiasme mee aan deze shift. Zo is hij op dit moment onder andere betrokken bij projecten in Barendrecht, Deventer, Dongen (waar wij hem leerden kennen) en Leeuwarden. “Een bibliotheek wordt nu vaak in combinatie met andere functies neergezet en dit moet zo slim mogelijk gebeuren. Hier liggen de uitdagingen voor mij als (interieur)architect, je moet op zoek gaan naar mogelijkheden”, vertelt Jan David vol enthousiasme. “Als je bijvoorbeeld op de randen van de dag het eerste klantcontact al door een andere partij kan laten verzorgen, dan kan een bibliotheek met dank aan zelfbedieningsprincipes veel langer open zijn.”

Chocoladefabriek

De Chocoladefabriek in Gouda is hier een mooi voorbeeld van. De bibliotheek in Gouda had eerst drie vestigingen maar moest helaas bezuinigen met maar liefst 50%! Het idee ontstond om alle bestaande vestigingen te sluiten en op één plek helemaal opnieuw te beginnen. Men is op zoek gegaan naar een manier om deze nieuwe bieb te realiseren met een partner die van 10:00u tot 20:00u open zou willen. “De Chocoladefabriek was het uitgelezen pand voor dit project. Na haar eerste leven als fabriek, heeft de gemeente er 30 jaar in gezeten. Maar door het gebouw van binnen weer open te maken, is het gelukt om het gevoel van een echte fabriek terug te brengen. Een kennisfabriek!”

Een partner vinden die ruime openingstijden hanteert, betekent dat je al snel richting de horeca gaat.  Jan David: “Er is een goede horeca partij gevonden die inmiddels van 09:00u tot 21:00u open is, en de bieb dus ook! Tel daarbij de twee andere belangrijke samenwerkingspartners (het Streekarchief en stichting de Drukkerswerkplaats) in het pand op en er ontstaan nieuwe manieren van verhalen vertellen en om informatie over te dragen.” In 2015 werd de Chocoladefabriek door vakgenoten en het publiek verkozen tot beste bibliotheek van Nederland.

Ministerie van Verbeelding

Naast de uitvoerende rol bij projecten, is Jan David ook heel graag bezig met het bedenken van vernieuwende concepten en visies. Hij werkt hiervoor samen met anderen onder de noemer van ‘het Ministerie van Verbeelding’. “Dit is voor mij de inhoudelijke denktank om te ontdekken wat bibliotheken moeten doen om in te kunnen spelen op de vragen en behoeften van de 21e-eeuwse samenleving. In een wereld boordevol informatie hebben mensen behoefte aan houvast en inzicht. De taken van de moderne bibliotheek evolueren mee.”

Het Ministerie van Verbeelding en zijn architectenbureau werken niet op elk project samen, maar het gedachtegoed wordt met elk project meegenomen. “Zo worden inspiratie, creatie en participatie in één lijn gezet!”

Speerpunten

Het is inmiddels wel duidelijk dat het hart van Jan David een sprongetje maakt als een bibliotheekproject ter sprake komt. Daarbij staat Jan David voor een aantal speerpunten binnen zijn projecten:

  1. Het moet geen decorbouw worden: “Natuurlijke materialen, eerlijke constructies en goed ingepast.”
  2. Een ontwerp moet tijdloos zijn en over 10-15 jaar nog steeds mooi en goed voelen.
  3. Het pand en het verhaal staan voorop: “Ik redeneer altijd vanuit het verhaal wat het pand vertelt en ga daarna kijken welk ontwerp het beste in deze ruimte past.”

De allerleukste projecten zijn voor Jan David de projecten waarbij hij interieurarchitectuur kan combineren met bouwkundige architectuur. “Je kan dan het gehele project naar je hand zetten, een consistent concept creëren en realiseren. Zo ontstaat één overtuigend verhaal!” Je begrijpt: we zien nu al uit naar de oplevering in Dongen!